1945/12/1
María Teresa Toral kimikaria bigarren aldiz espetxeratu zuten. Nobel saridun Iréne Joliot-Curiek bitartekotza egin zuen kausan eta nazioarteko presioak eragin zuen haren kondena bi espetxe urtetara murriztea
1929/12/2
Zhokoudianen (Txina) “Pekingo gizona” delakoaren (Homo erectus pekinensis) burezur ia osoa deskubritu zuten. 780.000 urtetan datatua, oinarrizko pieza da gizakiaren eboluzioaren puzzlean
1800/12/3
Espainian baztangaren aurkako lehenengo txertaketa masiboa egin zen. Francesc Piguillem medikuak egin zuen Piugicerdàn (Girona), 1798an Edward Jennerrek deskubritutako txertoarekin
1131/12/4
Omar Jayam matematikaria, astronomoa eta poeta hil zen. Egutegi zoroastrikoa (persiarra) zuzendu zuen, egun Iranen eta Afganistanen erabiltzen jarraitzen dena
2026/12/5
2013az geroztik urtero egiten den moduan, Lurzoruaren Munduko Eguna ospatzen da, lurzoru osasuntsuaren garrantziari buruz kontzientziatu eta kudeaketa jasangarria sustatzeko
1586/12/6
Niccolò Zucchi fraide jesuita, astronomoa eta fisikaria jaio zen. Asmatu zituen tresnen artean, islatze teleskopioa dago, zeina lehenengo aldiz Jupiterren bandak behatzeko erabili zuen
1995/12/7
Galileo misioaren zunda atmosferikoa Jupiterren atmosferan sartu zen, sei urteko bidaiaren ondoren, eta planeta erraldoi gaseoso horren lehenengo zuzeneko neurketak egin zituen
1994/12/8
Alemaniako GSI ikerguneko zientzialariek, Sigurd Hofmann buru zutela, lehenengo aldiz roentgenio elementu kimikoa sortzea lortu zuten, bismutoaren eta nikelaren atomoak elkartuz
1905/12/9
Angie Turner King irakasle bikaina jaio zen, kimikan eta matematiketan titulua eta doktoregoa lortu zuen lehenengo emakume afro-amerikarretako bat izan zena. Hainbat ikasle inspiratu zituen, hala nola Katherine Johnson
1911/12/10
Marie Skłodowska-Curiek bere bigarren Nobel saria irabazi zuen, oraingoan Kimikakoa, polonioa eta erradioa deskubritzeagatik, eta bi zientzia desberdinetan Nobel saria irabazi zuen lehenengo pertsona izan zen
1972/12/11
Apolo 17 misioa Taurus-Littrow haranean ilargiratu zen. Gizakiak Ilargian ibili ziren azken aldia izan zen, Apolo misioen amaiera ekarriz
1891/12/12
Odón de Buenen Diccionario de la Historia Natural argitaratu zen, eta geografia biologikoa sortu zen, biologiaren adar berria. Ekologia modernoaren aurrekaritzat jotzen da
1908/12/13
Elizabeth Alexander jaio zen, lehenengo emakume irrati-astronomotzat jotzen dena. Bigarren Mundu Gerran, radarren seinale anomaloak eguzki-emisio gisa identifikatu zituen, aurkikuntza gakoa
1901/12/14
Helen Blair Barlett jaio zen. Doktorea zen mineralogian, eta bujietarako isolatzaile zeramikoa garatu zuen, errendimendua hobetuz. General Motors konpainian zientzialari maila lortu zuen lehenengo emakumea izan zen
1951/12/15
Avelino Corma Canós kimikaria jaio zen. Ospetsua da hidrokarburoak eta biomasaren deribatuak fintzeko aplikatutako katalizatzaileei buruz egindako ikerketagatik, erregai horien efizientzia eta jasangarritasuna hobetuz
1899/12/16
Eleanor Albert Bliss immunologoa jaio zen. Bere ikerketak ekarpena egin zion medikuntzan antibiotikoen erabilera orokortuari. Aitzindaria izan zen bakterioen infekzioak tratatzeko sulfonamidak erabiltzen
2019/12/17
Jean-Jacques Muyembe-Tamfum mikrobiologo kongoarrak Nature aldizkariaren aintzatespena lortu zuen Ebolaren aurkako tratamendua –mAb11 antigorputza– deskubritu zuen ikerketaren buru izateagatik
1881/12/18
Gladys Rowena Henry Dick medikua jaio zen; bere senarrarekin batera, eskarlatina eragiten duen bakterioa identifikatu zuen, garai hartan haur heriotza eragiten zuena, eta tratatzeko txertoa eta antitoxina garatu zituen
1952/12/19
Londresen Laino Handia hasi zen, kutsadurak eragindako laino toxiko dentsoa, milaka heriotza eragin zituena eta ingurumenerako britaniar legedia eraldatu zuena
1870/12/20
Rose Eudora Collom botanikari autodidakta jaio zen; 44 urte zituela, Arizonako landaredia ikertzen hasi zen. Arroila Handiko soldatapeko lehenengo botanikaria izan zen, eta hainbat espezie deskubritu zituen
2020/12/21
Medikamentuaren Europako Agentziak COVID-19aren aurkako Pfizer txertoa onetsi zuen. Tresna gakoa izan zen pandemiari aurre egiteko
1958/12/22
María José Alonso Fernández farmakologoa jaio zen. Aitzindaria izan da farmakoetan nanoteknologia erabiltzen, ematean eta eraginetan ahalik eta onurarik handiena lortzeko
1988/12/23
Pablo Álvarez Fernández ingeniari aeronautikoa jaio zen. 2024ko apirilean astronauta gisa graduatu zen Europako Espazio Agentzian (ESA); hori lortzen duen bigarren espainiarra da
1959/12/24
Carlota Escutia Dotti geologoa jaio zen. Antartikako eboluzio geologikoaren eta kasko polarrak klima aldaketa globalean duen eraginari buruz egin duen lanagatik da ezaguna
2021/12/25
La Palmako Cumbre Vieja (Espainia) sumendiaren erupzioa ofizialki amaitutzat jo zen. Uharterako gertaera dramatikoa izan zen
1933/12/26
FM irratiaren patentea egin zen; Edwin Armstrongek asmatu zuen. Teknologia horri esker, audio transmisio garbiagoak egin zitezkeen, AM irratiarekin alderatuta interferentzia gutxiago eta kalitate hobea izanik
1923/12/27
Margaret Betts kriptoanalista jaio zen. Bletchley Parken lan egin zuen 1943tik 1945era, Bigarren Mundu Gerran nazien kodeak deszifratzeko makinak erabilita
1818/12/28
Carl Remigius Fresenius jaio zen, historiako kimikari garrantzitsuenetako bat. Kimika analitikoaren aita izan zen, metodoak sistematizatu eta mundu osora zabaldu zituen
1923/12/29
Cheikh Anta Diop historialaria, antropologoa, fisikaria eta politikaria jaio zen. Gizakiaren jatorria eta Afrikako koloniaurreko kultura ikertu zituen. Dakarko unibertsitateak haren izena hartu zuen
