1875/9/1
Edith Berkeley biologoa jaio zen, poliketoetan aditua; poliketoak ekosistemetan gakoak diren itsasoko zizare segmentatuak dira. Prestigioa eman zion Nanaimoko estazio biologikoari, taxonomian egin zuen lanari esker
2001/9/2
Christiaan Barnar zirujaua hil zen. 1967an gizakien bihotzeko lehenengo transplante arrakastatsua egin zuen, mundu mailan bihotzeko medikuntza goitik behera eraldatuz
2020/9/3
Charlette N’ Guessan ingeniaria Ingeniaritzako Berrikuntzaren Afrika Saria irabazi duen lehenengo emakumea izan zen, asmatu duen aurpegiak errekonozitzeko sistemari eta nortasunak egiaztatzeko AAri esker
1959/9/4
Daniel Innerarity filosofo eta saiakeragilea jaio zen. Demokrazia konplexuaren teoriaren bidez, demokraziaren arau printzipioak egungo gizarteetara egokitzen lagundu du
1893/9/5
Susi Glaubach kimikaria jaio zen. Hartzidura alkoholikoan glizerolaren formazioa landu zuen. Halaber, intsulinaren ekoizpena ikertu zuen Ernst Peter Pick farmakologoarekin batera
1968/9/6
Manel Esteller Badosa medikua jaio zen. Nazioarteko erreferentea da epigenetikan, eta bere lanak gakoak dira, besteak beste, minbizi zelulen eraldaketa prozesua hobeto ulertzeko
1830/9/7
Mary Davis Treat naturalista jaio zen. Charles Darwinekin lan egin zuen posta truke bidez, landare karniboroei buruzko ohar gakoak eginez
1923/9/8
Eleanor Vadala ingeniaria jaio zen. Ikerketa zuzendaria izan zen Pennsylvaniako Aireko Ontzigintza Garapenerako Zentroan, non aireontzietan erabiltzeko material sintetiko arinak garatu zituen
1974/9/9
Albert Ghiorsok eta Glenn T. Seaborgek seaborgioaren aurkikuntza iragarri zuten (106 zenbaki atomikoa). Elementu erradioaktibo hori Seaborgen ohorez izendatu zuten, zeina aitzindaria izan zen kimika nuklearrean eta transuranidoan
1894/9/10
Maria Hervás Moncho medikua jaio zen. Espainiako Gerra Zibilean Valentzian transfusio bidezko serologia laborategia zuzendu zuen, sifilisaren diagnostikoak eta odoleko segurtasuna hobetuz
1945/9/11
Eisha Stephen Atieno Odhiambo historialaria eta akademikoa jaio zen. Afrikan jakintzaren eta boterearen arriskuak aztertu zituen, historia eta kultura abiapuntu zituela
1940/9/12
Lascauxko (Frantzia) kobazuloa deskubritu zen. Bertako pintura paleolitikoak, animalien 600 figura baino gehiago dituztenak, Gizadiaren Ondare dira, eta gakoak izan dira Europako arte prehistorikoa ulertzeko
1913/9/13
Maria Hopf arkeobotanikaria jaio zen. 1968an IWGP sortu zuen beste batzuekin batera; talde gakoa da, landare hondar arkeologikoen nazioarteko ikerketa sustatzen duena, gizakien eta landareen arteko lotura ulertzeko
1881/9/14
Juan Antonio Sacro y Arce idazlea, hizkuntzalaria eta folklore biltzailea hil zen. Gramática Gallega (1868) lanaren egilea izan zen, galizieraren lehenengo deskribapen zientifikoarena
1948/9/15
Yolanda Kakabadse Navarro kontserbazionista jaio zen. Natura eta Baliabide Naturalak Kontserbatzeko Nazioarteko Batasuneko (NKNB) lehenengo emakume presidentea izan zen. Halaber, WWFko presidentea ere izan zen
1933/9/16
Stephanie Shirley jaio zen, informatikan aitzindaria. 1962an Freelance Programmers sortu zuen, etxetik lan malguak sustatzen zituen software enpresa, batez ere emakumeei zuzendua
1844/9/17
Langreo eta Sierako huila meategietatik Gijóngo portura “burdinazko bidea” eraikitzea baimendu zen. Espainiako lehenengo trenbideko linea industriala izan zen
1943/9/18
Nan McKenzie Laird jaio zen. 2021ean Estatistikako Nazioarteko Saria jaso zuen luzetarako ikerketa konplexuetan denboran zehar bildutako datuak aztertzeko garatu zituen metodoengatik
1813/9/19
Cristian Heinrich Friedrich Peters astronomoa jaio zen. 1861 eta 1889 bitartean 48 asteroide deskubritu zituen, eta izar mapak egin zituen, astronomia modernoan mugarri izan zirenak
1994/9/20
Abioseh Davidson Nicol medikua hil zen. Gizakiaren gorputzean intsulinaren deskonposaketa deskribatu zuen, diabetesa tratatzeko aurrerapen oso garrantzitsua eginez
1842/9/21
James Ivory matematikari eta astronomoa hil zen. Ivoryren teorema formulatu zuen: ebakidura koniko fokukideen familia batean, lauki jakin batzuen diagonalek luzera berdina dute
1991/9/22
Huntingtoneko Liburutegiak (Los Ángeles) lehenengo aldiz jendaurrean erakutsi zituen Itsaso Hileko eskuidatziak. Horien azterketa gakoa izan da judaismoaren barruan kristautasunaren sorrera ulertzeko
1848/9/23
John Curtisek AEBn lehenengo txikle komertziala egin zuen, izeiaren gomarekin. Arrakasta horrek mugarria ezarri zuen industria horren hasieran. Ondoren zaporeak gehitu ziren, eta mundu mailan ospetsua egin zen
1981/9/24
Diana Marcela Bolaños Rodríguez itsas biologoa jaio zen. Ezaguna da platelmintoei buruz egin duen ikerketagatik; zizare lau izenarekin ezaguna den ornogabeen filo bat
1970/9/25
Susana Marcos Celestino fisikaria jaio zen. Optikan espezializatua da, eta ezaguna da oftalmologian diagnostikoa egiteko eta zuzentzeko tresnen garapenari egin dien ekarpenengatik
1904/9/26
Reysa Bernson astronomoa jaio zen. Ezaguna da Frantzian astronomia dibulgatzeko egin zuen lanagatik, jendaurrean erakusketak egin eta planetarioak garatu baitzituen
1822/9/27
Jean-François Champollionek iragarri zuen Rosetta Harria deszifratu zuela; hieroglifikoak ulertzeko gakoa izan zen eta egiptologia modernoari hasiera eman zion
2026/9/28
Amorruaren Aurkako Mundu Eguna ospatzen da. Amorruaren aurkako lehenengo txertoaren sortzaile Louis Pasteurren omenez ospatzen da 2007az geroztik Amorrua Kontrolatzeko Mundu Aliantzak sustatuta
